Psk. Elvin AKIN >> Çocuklarda Okul Fobisi

Okul, çocuğun yaşamındaki ilk toplumsal kurumdur. Çocuk burada sevmeyi, başkalarına saygı duymayı, paylaşmayı, kurallara uymayı ve toplum içerisinde bir birey olarak yer almanın gerektirdiği sorumlulukları öğrenir. Temel alışkanlıkları burada kazanır. Sosyal ilişkilerinin ilk temellerini burada atar. Ayrıca okul, çocuğun kişiliğinin şekillenmesinde büyük rol oynar.

Çocuğun ilk öğretmeni anne ve babasıdır. Dolayısıyla çocuk bireysel ve toplumsal hayata dair ilk bilgileri ve ilk eğitimi aile bireylerinden alır. Ancak bu eğitim hayatını sürdürebilmesi için yeterli değildir, toplumsal hayatın gereği olarak sosyalleşmek zorundadır. Bu nedenle, okul, çocuğun ailenin güvenli sıcak atmosferinden ilk kez dışarıya açıldığı ve sosyalleşmenin gerçekleştiği bir ortam olarak da tanımlanabilir.

Çocuğun yaşı, gelişim düzeyi, duygusal olgunluğu okulu algılama biçimini olduğu gibi okula alışma sürecini de etkiler. İlk kez okul deneyimini okul öncesi dönemde yaşayan çocuk ile ilkokula başlayan bir çocuğun okula adaptasyon süreçleri birbirinden farklı olacaktır.

Anaokuluna yeni başlayan bir çocuk için okul, anne babadan ilk ayrılığın ve belirsizliğin bir simgesidir. Şimdiye kadar anne-babasıyla ya da bakımını üstlenen kişiyle vakit geçiren, birlikte her adımı atan çocuk, artık onlar olmadan bir şeyleri başarmak zorundadır. Üstelik çocuk o güne kadar kendisine nasıl davranılacağını ve hangi davranışına nasıl tepki verileceğini bildiği güvenli bir ortamdadır. Okula başlamakla birlikte kendisinin nelerin beklediğini bilmediği bir ortama girecektir. Bu belirsizlik çocukta kaygı oluşturur. Okul fobisi olarak adlandıracağımız bu kaygı durumu her çocukta rastlanan bir durum olmadığı gibi, ortaya çıkması halinde çocuğun sosyal çevreye uyumunu ve akademik yaşantısını zorlaştırabilecek bir durumdur.

OKUL FOBİSİ

Okul fobisi, kuvvetli bir endişe nedeniyle çocuğun okula gitmeyi reddetmesi ya da bu konuda isteksiz görünmesidir. Okula ilk başlama zamanlarında daha sık görülmekle birlikte, okul yaşamının daha sonraki yıllarında da ortaya çıkabilir.
Okul korkusu yaşayan çocuk, birden bire okula gitmeye karşı bir direnç gösterir. Okula gitmemek için anlamsız bahaneler sıralar. Zorlamalar karşısında panik içine girer, endişe duyar, ağlar ve gitmemekte direnir. Bu davranışlara çoğu zaman karın ve baş ağrısı gibi psikosomatik belirtiler (psikolojik kaynaklı bedensel rahatsızlıklar) eşlik eder. Eğer çocuklara okula öğleden sonra gitmeleri önerilirse, aynı tür şikâyetlerinin bir saat içinde tekrarlandığı görülür. Kendilerine o gün için okula gönderilmeyecekleri konusunda söz verilirse, ertesi gün belirtilerin yeniden ortaya çıktığı dikkati çeker. Okula gitmeyeceği söylendiğinde ise bu belirtiler kaybolur.

OKUL FOBİSİNİN BELİRTİLERİ

Okul fobisi yaşayan çocuklarda özellikle okula gitme zamanlarında;

• Baş ağrısı, karın ağrıları, bulantı ve kusma hissi, iştahsızlık ve rahatsızlık gibi psikosomatik belirtiler görülüyorsa,
• Çocuk son zamanlarda alıngan ve sinirliyse,
• Heves ve enerji kaybı yaşıyorsa,
• Utangaç davranıyorsa,
• İştahsızlık ve uykusuzluk çekiyorsa,
• Okul etkinliklerine karşı pasif, içe kapanık ve utangaç davranıyorsa,
• Okulda ve evde nedensiz yere ağlamaya, hırçınlaşmaya başladıysa,
• Evde kalmak ve okul ödevlerini kaçırmak arasında seçim yapamayıp aşırı kaygılı olduysa,
• Sık sık hasta olmadığı halde baş veya karın ağrısı bahane ederek şikâyet ediyorsa,
• Okula gideceği zaman ağlıyor ya da hastalanıyorken evde kalmasına izin verilince bunlar ortadan kayboluyorsa,
• Günlerce okula gitmiyor ve okula gitmediği için suçluluk duymuyorsa, okul korkusundan şüphelenilebilir.

OKUL FOBİSİNİN NEDENLERİ


Okul fobisinin kaynağında anneden ya da anne yerine geçen kişiden ayrılma ve terk edilme korkusu yatar. Çocuk annenin yokluğunda kendisine veya annesine bir zarar geleceği, terk edileceği endişesini yaşar. Çocuk hiç tanımadığı bir yerde, hiç tanımadığı bir otoriteyle(öğretmen) yalnız kaldığında korkar ve ailesinin yanında yani kendisi için en güvenli ortamda olmayı ister.

Okul korkusu geliştiren çocuklar genellikle;
• Anne baba tarafından aşırı korunan,
• Yaptıkları her işten onay bekleyen,
• Anneye aşırı bağımlı,
• Kendine olan özgüveni eksik,
• Anında tatmin isteyen,
• Uslu ve uyumlu,
• Utangaç, isteklerini özgürce ifade edemeyen,
• Yabancılarla iyi iletişim kuramayan, yabancılardan korkan yada görüşmek istemeyen,
• Sokağa çıkıp oyun oynamak yerine evde zaman geçirmekten daha mutlu olan,
• Konuşma becerisi gelişmemiş, sorunlarını kendi kendine çözmeye çalışan çocuklardır.

Bu kişilik özelliklerine sahip çocuklarda tetiği çeken bir etken hastalığı başlatır.

OKUL FOBİSİYLE BAŞA ÇIKMA

Anne- Babalara Öneriler

1. Okula Başlamadan Önce Çocuğunuzla Okul Hakkında Konuşun:
Çocuğunuz okula başlamadan önce çocukla okul hakkında konuşun. Okul broşürlerinden çocuğunuza okulunu tanıtın. Çocuğunuza kendi okulunda hoşuna gidebilecek etkinliklerden, objelerden bahsedin. Çocuğunuzun okulunu onun imgesinde masallaştırın.
Okula başlamadan önce çocuğunuza okul hakkında gerekli bilgileri verin, kendisini orada nelerin beklediğini açıklayın. Örneğin; okulda bir gününün nasıl geçeceği, bahçede ya da sınıfta yapacağı etkinlikler, okul kuralları, öğretmenleri, arkadaşları hakkında bilgilendirin. Okulun yeni arkadaşlıklar edinip keyifli vakit geçireceği, yeni şeyler öğreneceği, kendisini mutlu ve güvende hissedeceği bir ortam olduğunu anlatın, kendisine kazandıracağı olumlu özellikler üzerinde durun. Yanlış ve tutarsız bilgi vermekten mutlaka kaçının.

2. Çocuğun Okula Dönmesi Konusunda Israr Edin:
Aile bireylerinin çocuğun okula gitmesi için kesin kararlı bir tutum takınmaları gerekir. Okula gidişin ertelendiği her gün ve saat problemin daha da büyümesine yol açacaktır. Bu nedenle okula gitmeyi reddeden çocuğa karşı kesin bir tavır takınarak, mümkünse problem yaratmayacağı bir aile bireyi ile okula devamı sağlanmalıdır.
Okula devam, çocuğunuzun okul fobisinde yaşadığı psikosomatik belirtilerin azalmasına yardımcı olur ve sonunda çocuğunuz okula gitmekten yeniden zevk almaya başlar.

3. Çocuğunuzun Okula Uyumunun Basamaklar Halinde Gerçekleşmesini Sağlayın:
Çocuğu bir anda hiç tanımadığı bir sınıfın içine sokmak, onu korkusuyla direkt olarak yüzleştirmek anlamına gelecektir ki bu da kaygısını daha da artıracak ve uyumunu zorlaştıracaktır. Bu nedenle önce çevreyi dolaştırarak, okulu sevdirmek ve kendi isteğiyle sürece katılımını sağlamak gerekir. Zorlanmak ya da zorla okula gönderildiğini hissetmek çocuğun okula karşı beslediği negatif duygularını güçlendirecektir.

4. Okul Çalışanlarının Yardımını İsteyin:
Çocuğunuzun öğretmenini bu konu hakkında bilgilendirmeniz, öğretmenin çocuğunuzu anlaması konusunda yardımcı olmasını sağlar. Öğretmenin bilgilendirilmesi, öğretmenin çocuğunuzun bazı davranışlarına daha toleranslı olmasını sağlayacaktır. Okulda bir hemşire varsa, hemşirenin de aydınlatılması yerinde olacaktır. Okul hemşiresine çocuğunuz fiziksel yakınmalarla gelirse onu eve göndermek yerine 10-15 dk. dinlenmesine izin verdikten sonra çocuğunuzu sınıfa geri göndermesini söyleyebilirsiniz.

5. Çocuğunuzla Okul Fobisi Hakkında Konuşun:
Okula gitme vakti dışında çocuğunuzla okul fobisi hakkında konuşun. Okul fobisi hakkında çocuğunuzu suçlamayın, küçümsemeyin. Korkusu ve gözyaşlarıyla alay etmeyin. Bu durumun bir çok çocuk tarafından yaşandığını, zaman içinde kendisini mutlaka daha iyi hissedeceğini söyleyin. Çocuğunuzu tam olarak neyin mutsuz ettiğini öğrenmeye çalışın. Çocuğunuza, olabilecek en kötü şeyin ne olabileceğini sorun. Eğer sizin bu konu hakkında yapabilecekleriniz varsa söylemesini ve elinizden geleni yapacağınızı söyleyin.

6. Çocuğunuzun Akranlarıyla Zaman Geçirmesine Yardımcı Olun:
Okul fobisi olan çocuklar, okul dışında daha çok aileleriyle zaman geçirmek; evde oynamak, odalarında yalnız kalmak ya da tv seyretmek vs. isterler. Böyle durumlarda çocuğunuzu akranları ile vakit geçirmesi için teşvik edin. Çocuğunuzu arkadaşlarının evine göndermek, arkadaşlarının da evinizde geceleri kalmaları için davet etmek, çocuğunuza yardımcı olmanızı sağlayacaktır.

7. Çocuğunuzu Okula Götürdüğünüzde Vedalaşmaları Çabuk ve Kısa Süreli Tutun:
Çocuğa ayrılıkların doğal olduğu hissettirilmelidir. Çocuğun bağımlı olduğu kişi okul saati bittikten sonra çocuğu evde bekleyeceğini belirtmeli, belirtilen saatte de mutlaka evde bulunmalıdır.

8. Çocuğunuzla O Gün Okulda Neler Yaptığı Hakkında Konuşun:
Ona gününüzün nasıl geçeceğini anlatıp, onunla gününün nasıl geçtiği hakkında konuşmak ikinizi de rahatlatabilir. Çocuğunuzun o günle ilgili duygu ve düşüncelerini paylaşın.

9. Çocuğunuzun Duygularını Paylaşın:
Çocuğun endişeleri, kaygıları ve duyguları üzerinde konuşmak hem sıkıntısını paylaşmasını hem de anlaşıldığını hissedip rahatlamasını sağlar. Bu sıkıntılı durumun geçici olabileceği, kendisiyle aynı durumda olan başka çocukların olduğu anlatılabilir. Çocuğunuzun yaşadığı farklı duygu yoğunluklarını gözlemeye çalışın, bedensel hareketlerini gözlemleyin. Duygularını ve bu duyguların neden olduğu davranışlar hakkında konuşmaya çalışın.

10. Size Olan Bağımlılığını Azaltın:
Boş zamanlarını değerlendirme etkinlikleri ve oyun becerileri kazandırılarak anne babaya bağımlılık azaltılabilir.

11. Çocuğunuza Özgüven Kazandırın:
Çocuğunuzun kendisini tanımasını, kendisini ifade edebilmesini, olumlu düşünceler geliştirmesini, olumsuzlukların üstesinden gelebilecek gücü kendisinde bulmasını sağlayarak kendine olan güveni geliştirilerek aile bireylerine olan bağımlılığı azaltılabilir.

12. Çocuğunuza Karşı Tutumlarınızı Gözden Geçirin:
Çocuğunuza karşı o güne kadar nasıl bir tutum takındığınızı gözden geçirin. Baskıcı, koruyucu, serbest veya demokratik bir tutum mu takındığınızı belirleyin. Çünkü okul fobisi olan çocuklar baskıcı veya koruyucu anne baba tutumları sergileyen ailelerin çocuklarıdır. Çocuklarınıza karşı hoşgörülü, demokratik, duygu ve düşüncelerin özgürce paylaşıldığı bir ortam hazırlamaya çalışın.

13. Bir Uzmana Başvurun:
Çocuğunuzda okul fobisinin belirtilerini ve özelliklerini gözlemliyorsanız ve tüm bu önerileri uygulamanıza rağmen herhangi bir iyileşme kaydedemiyorsanız mutlaka bir psikoloğa başvurun.
 




Online Hizmetler






 
 
 
 
 
güncel durum

Hastaneler
Copyright © 2004-2011 PendikSifa.Com.Tr Her Hakkı saklıdır.
Bu internet sitesinin üyeleri, ziyaretçileri Kullanıcı Sözleşmesi ve Gizlilik Politikası'nı kabul etmiş sayılır.